სახლიდან წასვლა – მსოფლიოს ნახვა…

ინტერვიუ ლევან კოღუაშვილთან

ავტორი: ნენე კვინიკაძე

ნენე: ანო და ვანოთი~ რომ დავიწყოთ, წინააღმდეგი ხომ არ იქნები? თუ არა, მაშინ გაიხსენე და მოგვიყევი, წლების მანძილზე პოპულარობის ზენიტში მყოფი სიმღერის ვიდეო როგორ მოამზადე? ლეკა: ანო და ვანო~ ავანტიურა იყო, გამოცდილება ნოლი მქონდა. ძმაკაცის დედამ, რომელმაც იცოდა, რომ ტელევიზიაში ვიყავი და ვრეჟისორობდი, მითხრა, კლიპს ხომ არ გადაიღებთო. მაშინ უარს არაფერზე ვამბობდი. რა თქმა უნდა, გავაკეთებ-მეთქი.
კლიპი გიორგი შარაძესთან ერთად გადავიღე, რომელსაც რამდენიმე კლიპი უკვე ჰქონდა გაკეთებული. არა სცენარი, არა კადრირება, უბრალოდ, ბეტაკამი, ბლომად ბავშვები და ახალგაზრდა დედები გადასაღებ მოედანზე, რომლებსაც შიგადაშიგ ვეპრანჭებოდით. აი, ეგ იყო ანო და ვანო~. რეჟისორობას რაც შეეხება, ერთი რამ შევნიშნე: გიორგი უფრო რიტმში მუშაობდა, სამონტაჟო კადრებს იღებდა, ლამაზებს და ეფექტურებს. კლიპების კარგი მემონტაჟე იყო და წინასწარ იცოდა, რა დასჭირდებოდა. მე უფრო სიუჟეტებს ვაკეთებდი, ანუ პატარაამბუშკებს~. ამიტომ შეიძლება ითქვას, რომ მართლა პირველი რეჟისორული გამოცდილება იყო. თან, კლიპმაც იმ დროისათვის გაამართლა, _ ხშირად ატრიალებდნენ.
სხვათა შორის, ახლა რომ ვკითხულობ, მაგალითად, ამერიკაში როგორ იწყებოდა კინოწარმოება და დიდი რეჟისორები როგორ სწავლობდნენ პროფესიას, _ აი, ანო-ვანოსეულ დამოკიდებულებასთან ბევრ საერთოს იპოვი. იქაც ეგრე იყო, მოვიდოდა დილით ვიღაც ტიპი და რომელიმე რეჟისორს ეტყოდა, რომ დღეს 10 წუთიანი ფილმი არის გადასაღები. ინდიელები, ცხენები, კოვბოები, სროლა და მორჩა. არა სცენარი, არა ამბავი. ასე იწყებდა ერთ-ერთი უდიდესი რეჟისორი ჯონ ფორდი. გადიოდა დილით და საღამოს კინო მოჰქონდა. მეორე დღეს ახალს იღებდა და ასე გრძელდებოდა თვეობით. ბოლოს შედევრები გადაიღო.
ეს ამბავი ჩემმა მასწავლებელმა მიამბო ნიუ იორკში, თან ძალიან საჭირო დროს. მეორე დღეს საკურსო ფილმის გადაღებას ვიწყებდი და ძალიან ვღელავდი იმიტომ, რომ ვგრძნობდი, სცენარი დასრულებული არ მქონდა. ამით გამამხნევა, _ მიდი, დაწყნარდი, რაც გაქვს, გაქვს; შეეცადე, რომ პროცესისგან სიამოვნება მიიღო. ამას იმიტომ ვამბობ, რომ ამ ხულიგნური სულისკვეთების შენარჩუნება ძალიან მნიშვნელოვანია. რა თქმა უნდა, ყველაფერი უნდა მოამზადო, მაგრამ აწყობილი სცენარის და წარმოების პირობებშიც კი აუცილებელია ამ დამოკიდებულების შენარჩუნება. გულში, აი ის ხულიგანი უნდა დარჩე (კარგი გაგებით, ხულიგანი), რომელიც დილით დგება და არაფრისგან საღამოს სახლში კინო მოაქვს. საიდუმლო იმაშია, რომ გასვლის არ უნდა შეგეშინდეს და ქართველების შემთხვევაში, არ უნდა დაგვეზაროს. (მით უმეტეს, ამ ვიდეო ხანაში).
ნენე: შენს CV-ს რომ გადახედო, თვალში ყველაზე მეტად მოსახვედრი `პენთჰაუზის~ რედაქტორობაა. საიდან მოხვდი ამ ჟურნალში და რა ხდებოდა რედაქციაში?

ლეკა: იბერვიზიაში~ ვიყავი, როდესაც ავსტრიულ კომპანიადიავესტში~ შემომთავაზეს მუშაობა. კომპანია, სხვა საქმიანობასთან ერთად, საგამომცემლო საქმითაც იყო დაკავებული. თავიდან არ მინდოდა წასვლა. რთული იყო ~იბერვიზიისა~ და მონიტორის~ მიტოვება, მაგრამ მერე მივხვდი, _იბერვიზია~ უკვე განვლილი ეტაპი იყო და ახალი რამ უნდა მეცადა.
თან 20 წლის ვიყავი, ამბიციებითა და მუშაობის სურვილით აღსავსე (ეს ახლაც არ მაკლია, მაგრამ თინეიჯერული დრაივი მაინც სხვაა). შესაძლებლობა მომეცა. თან ეს ყველაფერი ვენაში ხდებოდა, ევროპა, რამე… შადრევნები, მუზეუმები, კაფეები, ყავა, სალათები. თან, იმავე კომპანიაში ჩემი ბავშვობის ძმაკაცი მეგულებოდა, რომლის რეკომენდაციის წყალობითაც მიმიწვიეს სამუშაოდ. მაგრამ მთავარი მაინც იყო ის, ყველა ახალგაზრდისთვის დამახასიათებელი და მამოძრავებელი _ სახლიდან წასვლის და მსოფლიოს ნახვის სურვილი. ახალი ემოციები მაინტერესებდა, ახალი გამოცდილება. და მართალია, ტელე-ჟურნალისტობა საოცრად მიყვარდა, მაგრამ სადღაც გულში უკვე ვგრძნობდი, რომ მთელ ცხოვრებას ამას ვერ მივუძღვნიდი.
კინო-სარეჟისორო ფაკულტეტზე უკვე ვფიქრობდი, მაგრამ სერიოზულად არა.
თან, ჩემი მაშინდელი მორალური კრიტერიუმები გაცილებით უფრო ლიბერალური იყო, ვიდრე ვთქვათ ახლა, და ამიტომ იმაზე არც კი დავფიქრებულვარ, რომ თითქმის პორნოგრაფიულ ჟურნალში მუშაობა ახალგაზრდა ადამიანის სწორ შინაგან განვითარებას ნაკლებად შეუწყობდა ხელს. ეს საკითხი დღის წესრიგში არც კი მდგარა. თან, რა არის, იცი? რეალურად, მე იმ ქალბატონების ფოტოებთან თითქმის არ მქონდა შეხება. ამას გარდა, ჟურნალში იბეჭდებოდა ჩვეულებრივი სტატიებიც _ პოლიტიკაზე, მაფიაზე, ტერორიზმზე, კარგ მანქანებზე, ინტერვიუები ცნობილ ადამიანებთან, ანუ ის, რაც ნებისმიერ ხარისხიან დასავლურ გამოცემაში არის. ჩემი მთავარი მოვალეობა სწორედ ამ სტატიების შოვნა და საბოლოოდ ნომრის აწყობა იყო.
თავიდანვე, რა თქმა უნდა, რედაქტორი არ ვყოფილვარ. ჩვეულებრივ, ოფისმენეჯერი ვიყავი, მაგრამ მერე აქტიურობა დავიწყე და ეს ფირმის პრეზიდენტმა მიხეილ სურგულაძემ დაინახა და, ასე ვთქვათ, დამაწინაურა. ჯერ ერთი სტატიის გაკეთება დამავალა, მერე ერთი კონტრაქტის მომზადება, მერე მთელი ნომრის… და ასე, ნელ-ნელა რედაქტორად ვიქეცი.
თან, ბევრი რამეც ვისწავლე, დასავლური მუშაობის ანბანს ვეზიარე (უამრავი შეცდომა დავუშვი. ერთი პერიოდი, ჩემი სიტუტუცის გამო, მთელი რედაქცია გადავიკიდე და ვერ მიტანდნენ, ანუ, მოკლედ, ცხვირიც კარგა მაგრად წავიტეხე), რაღაცეებიც გამოვიდა. ბოლო ნომრებს არა უშავდა. სერიოზულ ხელფასს მიხდიდნენ.
მერე მოსკოვში გამიშვეს, მივლინებაში. საქმეები რომ დავამთავრე, ვგიკში შევიარე და მარლენ ხუციევს მის სახელოსნოში თავისუფალ მსმენელად სიარულის შესახებ მოველაპარაკე.
რაღაც მომენტში მივხვდი, რომ ფულიც კარგია და ევროპაც, მაგრამ დიდხანს ~პენთჰაუზი~ ჩემმა მტერმა აკეთოს-მეთქი და რედაქტორიდან უეცრად სტუდენტად გადავიქეცი.


ნენე: ერთი წელი თბილისის თეატრისა და კინოს ინსტიტუტში, ამის შემდეგ შემოქმედება მოსკოვში, ვგიკ-ში… როგორი იყო ტენდენციები, შენი დამოკიდებულება და კინოფირთან ზიარების პირველი შეგრძნება?
ლეკა: სამწუხაროდ, ჩემს დროს ვგიკი ის ვგიკი აღარ იყო, რაც წინათ, 50-იან, 60-ან და 70-იან წლებში (ალბათ, მსოფლიოს ერთ-ერთი საუკეთესი კინოსკოლა), რამაც, ჩემი აზრით, ქართული კინოს აყვავებას ჩაუყარა საფუძველი, რადგანაც თითქმის ყველა ჩვენი წამყვანი რეჟისორი იქ სწავლობდა. ჩემს დროს ვგიკი დაშლილი იყო. სტუდენტები საკურსოებს თითქმის აღარ იღებდნენ. ბევრი დიპლომს სცენარითა და კადრირების წარმოდგენით იცავდა. ამის გამო, როგორც კინემატოგრაფისტს, პროფესიული კუთხით, ვგიკში ბევრი არაფერი მისწავლია. მაგრამ ვისწავლე სხვა რამ _ კინოს სიყვარული. კინო ძალიან დიდი დოზით მივიღე. მოსკოვში კინო-მუზეუმია და ვგიკელები უსასყიდლოდ სარგებლობენ. ყოველდღე იქ ვიყავით. ერთად არც კი ვსხდებოდით. ეკრანიდან წამოსული ემოცია, ხშირად იმდენად დიდი იყო, რომ გვერდით სხვა არც გინდოდა. ეს იგივეა, შეყვარებულთან ერთად რომ ხარ, მაშინ ხომ არავინ გჭირდება. კინოს ყურებაც ეგრე იყო მაშინ.
ერთმა ჭკვიანმა კაცმა მითხრა, რომ კინოს კეთება ორი გზით შეიძლებაო, _ ან ყურებით, ან კეთებით (კეთებით უფრო მალე ისწავლი). აი, მაშინ კინოს ყურებას ვსწავლობდი და ვგიკი ამით იყო საინტერესო. თან იქ იყო ხალხი _ სტუდენტები, უცნაური და ნიჭიერი ტიპები მთელი მსოფლიოდან.
მათთან ურთიერთობა, საუბრები, რაღაც გართობები და კინოდან ჩუმად, ემოციით დამუხტული გამოსვლა, ჩუმი გადახედვები და მერე მეტროში ხანგრძლივი ჩაქ-ჩაქი, ახალ-ახალი წიგნების რყევა-რყევით კითხვა, კონცერტები, გამოფენები; ანუ მოსკოვი, რომელიც ძალიან მიყვარს და სტუდენტობა, რომელიც არ შეიძლება, რომ არ გიყვარდეს.
რამდენიმე ფანტასტიური მასწავლებელი მყავდა. პირველ რიგში, მარლენ ხუციევის სახელოსნოში ვიყავი. არაჩვეულებრივი ადამიანია და ბრწყინვალე რეჟისორი. სამწუხაროდ, მის ფილმებს მაშინ ისე არ ვაფასებდი. ამას წინათ კი, მაისის თვე~ ვნახე და გავგიჟდი _ შედევრია. ტარკოვსკის ყველა ფილმს (ივანეს ბავშვობის~ გარდა) მირჩევნია.
თუმცა მარლენ ხუციევისაგან კინორეჟისორისათვის საჭირო პრაქტიკული ცოდნის მიღება, მგონი, ძალიან რთულია. ამიტომ მისი, როგორც პედაგოგის მიმართ, გაორებული გრძნობა მაქვს. ცხოვრების და პროფესიის მიმართ მისი დამოკიდებულება უკვე დიდი სკოლა იყო ჩემთვის, მაგრამ, მეორე მხრივ, გამიჭირდება იმის გახსენება, თუ პრაქტიკულად, რა ვისწავლე მისგან.
ამას მივხვდი ნიუ იორკში, სადაც ჩემი პროფესიული ცხოვრების მთავარი მასწავლებელი _ ბორის ფრუმინი შემხვდა და პედაგოგის ფასსა და მნიშვნელობას რეალურად მაშინ მივხვდი.
ნენე: 2~ ლეგენდარულ ოპერატორთან ერთად გადაიღე. იქ გარემოა განწყობის შემქმნელი და დომინანტური, რაც ბოლო პერიოდის შენს ფილმებში აღარ შეიმჩნევა. რატომ? შემთხვევით, თუ გარემო პირობითობა აღმოჩნდა? ლეკა: 2~-ში, მგონი, მართლა არის რაღაც განწყობა, ნამდვილად არის რაღაც შინაგანი განცდის თუ ტკივილის გულწრფელად გადმოცემის მცდელობა და ამის გამო, ეს ნამუშევარი ჩემთვის ძვირფასია. მაგრამ რეჟისორული საზომით რომ მივუდგეთ, არაფერი ნამუშევარი არ არის. ეგეთი კინოს კეთება ადვილია. საკმარისია, რაღაც შინაგანი მუხტი გქონდეს და ცოტა გემოვნება. ტაშსაც დაგიკრავენ (ოღონდ დიდხანს არა).
ნამდვილი კინოს კეთება კი, ბევრად უფრო რთულია და თუ 2~-ის მსგავს კინოს აღარ ვაკეთებ, ეს მხოლოდ მიხარია. თან,2~-ზე მუშაობისას, სუფიზმით და აღმოსავლური მისტიკით ვიყავი გატაცებული და სიუჟეტიც, უფრო სწორად, სათქმელიც ამაზე ავაგე. 2~-მა ჩემთვის აქტუალობა დაკარგა. ის, რაც მაშინ მაინტერესებდა, დღეს ჩემთვის არაფრითაა საინტერესო. ბატონ ლევანთან მუშაობა კი, ერთი-ერთი ყველაზე მნიშვნელოვანი გამოცდილებაა ჩემს ცხოვრებაში. ალბათ, ყველაზე დიდი ხელოვანია, ვისაც ოდესმე შევხვედრივარ. ხელოვანი არამარტო პროფესიით, არამედ, პირველ რიგში, ცხოვრების წესით. მჯერა, რომ ნამდვილი ხელოვანის დამახასიათებელი ნიშანი ბოჰემურობა როდია, არამედ სისადავე, უბრალოება და თავმდაბლობა, და ამასთან, შინაგანი მუდმივი პროცესი (ოღონდ ეს სხვა თემაა). ლევანი ამის 200 პროცენტიანი განსახიერებაა. სისადავე და თავმდაბლობა ადამიანებისთვის აუცილებელია. შინაგანი პროცესი (რომელსაც პოეტური პროცესი შეიძლება ეწოდოს) იმდენად მძაფრი და მდიდარია, რომ მას თუ აჰყევი, სხვასაც შეაწუხებ და თვითონაც შეწუხდები. პროცესი რაღაცნაირად უნდა აკონტროლო და საქმისათვის სასარგებლოდ უნდა გამოიყენო. ამისთვის კი სწორედ ის უბრალოება და თავმდაბლობაა საჭირო. ჩემთვის უდიდესი პატივი იყო მასთან მუშაობა. რეჟისორის ღიმილი გაქვსო, მითხრა და ერთი კოლოფი ფირი მაჩუქა. რაიმე მარტივი მოიფიქრე და გადავიღოთო. ეგრე გაჩნდა2~.


ამას წინათ, ნიუ იორკში 60-იან წლებში მის მიერ რუსეთში გადაღებული ფილმი (~მშვიდობით, ბიჭებო~, რეჟ.: მ. კალიკი) ვნახე. თითოეულ კადრში იმდენად დიდი ლირიზმი და რაღაცნაირი სევდა _ ქართული, დალოცვილი სევდა იყო, რომ თავს ვერ ვიკავებდი, ცრემლები მომდიოდა და ისე ვუყურებდი. მერე მოსკოვში დავურეკე და უნიჭოდ შევეცადე მეთქვა, რა მაგარი ხარ, ძია ლევან-მეთქი!
მართლაო? – გაუკვირდა და გაეხარდა იმიტომ, რომ ყველას მიერ დავიწყებულია… ქართულ კინოსკოლაში ვერ ხვდებიან ამ ადამიანის ფასს (ან ხვდებიან, მაგრამ არაფერს აკეთებენ, რომ ჩამოიყვანონ). ის ერთადერთია, რომელსაც პროფესიის სწავლება შეუძლია, რაც ჩვენი, ძალიან დაბალ დონეზე დასული კინოსთვის აუცილებელია. ახალ თაობაში ნამდვილ კინოს და შემოქმედებას აღარ სცემენ პატივს. ამ გენიალურ ოპერატორს უკვე აღარ სჯერა, რომ ვინმეს მისი არსებობა ახსოვს და – რაც შემოქმედისათვის ყველაზე გულსატკენია, – რომ ვინმეს მისი შრომის ფასი ესმის.
ბატონ ლევანზე შემიძლია საათობით ვილაპარაკო იმიტომ, რომ ჩემთვის სამაგალითოა. მართალია, ქართველები, უდავოდ, ნიჭიერი ხალხი ვართ, მაგრამ სერიოზულ, მსოფლიო დონეზე, რეალურად, ძალიან ცოტა ქართველს უმუშავია. ლევან პაატაშვილი სწორედ მათ რიცხვს განეკუთვნება.
ეტყობა, ამისთვის, ნიჭის გარდა, კიდევ ბევრი სხვა რამაა საჭირო. პირველ რიგში კი, ალბათ, აი ის, ლევან პაატაშვილის თავმდაბლობა, ერთგულება და უკომპრომისობა _ ბოლო წამამდე, ბოლო კადრამდე.
უნდა გენახათ, ეს 75 წლის კაცი, ბოლო ხმაზე რომ ჩხუბობდა და კაბინეტიდან კაბინეტში დარბოდა, ჩვენი 10 წუთიანი სტუდენტური ფილმი (რომელზეც უფასოდ იმუშავა) ნორმალურად რომ დაებეჭდათ მოსფილმის ლაბორატორიაში. და ბოლოს, მიაღწია თავისას. აი, ასე გაატარა მთელი ცხოვრება. არასოდეს წასულა კომპრომისზე. არ დამავიწყდება, მოსფილმში რაღაცაზე ერთი კორპუსიდან მეორეში გაგვაგზავნეს. უკვე ყველასთან ნაჩხუბრები ვიყავით, დაღლილები, თან ზაფხული იყო და ცხელოდა. ეს მოსფილმიც ხომ უზარმაზარ ტერიტორიაზეა გაშლილი და, მოკლედ, მივდივართ ბატონი ლევანი და მე. უცებ შემომიტრიალდა და მეუბნება:
_ იცოდე, თუ პატიოსნად ცხოვრებას აპირებ, ახლავე მზად იყავი, რომ ძალიან რთული იქნება, საშინლად გაგიჭირდება. შეიძლება თავ-ბედი იწყევლო.
გააგრძელა სიარული. 5 ნაბიჯში ისევ გაჩერდა და შემომიტრიალდა:
_ მაგრამ იცოდე, სხვა გზა არ არსებობს.
შეტრიალდა და წავიდა და აღარც გაჩერებულა იმიტომ, რომ რისი თქმაც სურდა, მითხრა.
ნენე: ექცევა თუ არა შენი კინო კონკრეტული ლიტერატურის, გმირის, საყვარელი რეჟისორის ან რაიმე სხვა ესთეტიკის გავლენის ქვეშ?
ლეკა: რა თქმა უნდა. თუ ხელოვნებამ გავლენის ქვეშ არ მოგაქცია, თუ შენზე ძლიერად არ იმოქმედა, არ დაგაფიქრა, მაშინ რა ხელოვნებაა?!
ნენე: პირადად შენზე, რას მოუხდენია ყველაზე ხანგრძლივი გავლენა (პირადად შენ, და არა კინოეფექტში შეფუთული სათქმელი, ანუ შემოქმედება)?
ლეკა: არ ვიცი, ძალიან ბევრ რამეს. აღარც მახსოვს, იმდენია… ამ ეტაპზე… ვუსმენ ხოლმე კომპიუტერში ჩატვირთულ გალაკტიონის ნიკორწმინდას~ და როცა საგმირო-პოეტურ განწყობაზე მინდა მოსვლა და თან, საკუთარი ქართველობის მოქოქვა, რაც ნიუ იორკში აქტუალური ამბავია, ბოლო ხმაზე ვუსმენ ხოლმე. სადღაც მეოთხე-მეხუთე გაჟრიალება-დაბურძგვლაზე ვრთავ ხოლმე და ქალაქ ნიუ იორკში გავდივარ. კიდევ ყანჩელის სიმფონიები, რომლებიც ადრე მოსმენილი არ მქონდა და მხოლოდ აქ მოვუსმინე. უდიდესი შემოქმედია. კიდევ რა? ხო, ამას წინათ ერთმა კარგმა ადამიანმა გამომიგზავნა თუშური სიმღერების დისკი და ისეთი მაგარია, რომ რა ვიცი, აბა. კიდევ 3 დღის წინ ვნახე სკორსეზეს პირველი სერიოზული ფილმი (ბოროტი ქუჩები~, დე ნიროს დებიუტი) და სამი დღეა ამ კინოზე ვფიქრობ. თან რაღაც სცენარის დაწერას ვცდილობ. ამ ფილმმა ყველაფერი სხვანაირად დამანახა.
ნენე: კულტურული შოკები, თუ იყო ასეთი?
ლეკა: შოკები არა. უბრალოდ, რაღაც მოგწონს და რაღაც _ არა.
ნენე: Lets talk about love... შენი ვერსია...?

ლეკა: აბა, რა გითხრა, ჩემო ნენე, რით გაგახარო? იმედია, შენც და მეც მალე შევქმნით ოჯახებს და გვეყოლება ბევრი შვილი. ნამდვილი სიყვარული, მგონი, ეგაა. სხვა ყველაფერი დროებითი ამბავია. დღეს არის, ხვალ _ აღარ. ნენე: არაფერი იყო უჩვეულო იმაში, რომ ნიუ იორკის დიდი ტრადიციების კინო-სკოლაში, მისაღებ გამოცდებზე 900 კაციდან 34 აირჩიეს და ერთ-ერთი შენ იყავი? თუ არ ვცდები, NYU-მ ცოცხალი ლეგენდები გამოუშვა, რეჟისორები: ვუდი ალენი, ჯიმ ჯარმუში, მარტინ სკორსეზე, ძმები კოენები და უამრავი სხვა. ლეკა: არ ვიცი, იყო თუ არა ეს უჩვეულო. კონკურსი მართლა დიდია და საკმაოდ მკაცრი. თუმცა, სიმართლე რომ გითხრა, საქართველოში ჩემი თაობის რეჟისორებმა, ვისაც ვიცნობ, თუ მოინდომეს, ყველას შეუძლია ამ კონკურსის გავლა. შენ სწავლისთვის ფულის შოვნა იკითხე... ნენე: რა არის NYU-ს ძირითადი აქცენტები? ლეკა: ხელობის სწავლა, თან ყველა ასპექტის _ სცენარის წერიდან დაწყებული, მიკროფონის სწორად ჭერით დამთავრებული. ძალიან ბევრს მუშაობ პრაქტიკულად. სამი საკურსო და სადიპლომო უნდა გადაიღო _ როგორც დოკუმენტური, ისე მხატვრული, ფირზეც და ვიდეოზეც. გარდა ამისა, ვალდებული ხარ, სხვა გადაღებებზეც იმუშავო _ ოპერატორად, ხმის რეჟისორად, გამნათებლად, მტვირთავად, მემონტაჟედ, პროდიუსერად, რეჟისორის ასისტენტად. საკუთარი ფილმების გარდა, ყოველწლიურად (სამწლიანი პროგრამაა) 4-5 ფილმზე მუშაობ. ეს საკმაოდ დიდი გამოცდილებაა. ფაქტობრივად, გადასაღებ მოედანზე მუშაობას სწავლობ. ინტენსიური პროგრამაა. სამი წლის განმავლობაში, 100%-ით დაკავებული ხარ. მაგრამ მთავარი, რაც ნიუ იორკის უნივერსიტეტმა მომცა, ეს იყო ბორის ფრუმინთან შეხვედრა. მგონი, ჩინური გამონათქვამია, რომ ბედნიერია ის კაცი, ვინც თავის ცხოვრებაში მასწავლებელს შეხვდაო. მე სწორედ ის ერთ-ერთი ბედნიერი ადამიანი ვარ. წარმოშობით რუსეთიდან არის. დაამთავრა ვგიკი და ძალიან ახალგაზრდამ, 70-იანი წლების ბოლოს,ლენფილმში~ საოცრად საინტერესო ორი ფილმი გადაიღო. მეორე ფილმი კომუნისტებმა აკრძალეს და ბორისი მაგარ პრესში გაატარეს. ხასიათი ფიცხი აქვს და ვერ მოითმინა. ებრაული წარმოშობის გამო, ამერიკაში წავიდა. იმედი ჰქონდა, რომ ჰოლივუდში მოხვდებოდა, სხვადასხვა მიზეზის გამო, ეს არ მოხერხდა და ამერიკაში მან მხოლოდ ერთი ფილმი გადაიღო. სამაგიეროდ, უნიკალური სწავლების მეთოდის გამო, ის ბრწყინვალე პედაგოგი აღმოჩნდა (ნიუ იორკში მასზე ლეგენდები დადის). ბორისმა აბსოლუტურად ყველაფერი გვასწვალა, რისი სწავლაც შეიძლება. მეტის სწავლა საჭირო აღარ არის. დანარჩენი მხოლოდ პრაქტიკული მუშაობაა.
ბორის ფრუმინმა 100%-ით შეცვალა პროფესიის და საქმის მიმართ ჩემი დამოკიდებულება. უფრო სწორად, მან დამანახა ის, რაც ჩემი შესაძლებლობების გამოვლენაში ხელს მიშლიდა. თავიდანვე მითხრა: ნამდვილი ქართველი ხარ, ნიჭი გაქვს, თვალი გაქვს, ყური გაქვს, გემოვნებაც გაქვს, მაგრამ საქმე არ მიგყავს ბოლომდე. ამერიკაში, პირველ რიგში, ეს უნდა ისწავლო. ეს ყველაფერზე იყო ნათქვამი. პირველ რიგში კი, კომპრომისის გამორიცხვაზე _ იქნებოდა ეს სცენარის ბოლომდე მიყვანა, ნატურის არჩევა, თუ მსახიობთან მუშაობა. ნებისმიერ ეტაპზე უნდა ეცადო, რომ შენი მაქსიმუმი გააკეთო. ეს რაღაც შინაგანი სამუშაო ეთიკის ჩამოყალიბებას გულისხმობს. არდაზარება ამ ეთიკის ქვაკუთხედია.
ნენე: ტელეკომპანია მზისთვის~ დამზადებული შენი სიუჟეტები, უახლესი წარსულის ყველაზე მტკივნეული პრობლემის გამჟღავნებაა. ქართველი ემიგრანტები... აგრძელებ ამ თემას? ლეკა: ემიგრანტების თემატიკა ჩემთვის ბუნებრივი არჩევანი იყო. არა მხოლოდმზის~ გამო. მჯერა, რომ კინორეჟისორმა იმ მასალაზე უნდა იმუშაოს, რომელსაც ზედმიწევნით კარგად იცნობს. არა მხოლოდ იცნობს, არამედ გრძნობს. გრძნობს ფაქტურას, ემოციას, დინამიკას. ასეთი მასალა ჩემთვის ამერიკაში მხოლოდ ქართველი ემიგრანტები იყო. ამიტომ, არა მხოლოდ ჩემი ტელესიუჟეტები, არამედ ჩემი ყველა საკურსო ფილმი მათ შესახებაა. გარდა ამისა, ამჯერად ორ სხვადახვა სრულმეტრაჟიან სცენარზე ვმუშაობ, რომელთა მოქმედება ნიუ იორკში ვითარდება. ორივეს მთავარი გმირები აქ მყოფი ქართველები არიან.
მე რომ ამერიკელ გმირზე დავწერო სცენარი, იმთავითვე არ ივარგებს. სხვა კულტურის წიაღში ვარ გაზრდილი, ჩემი გადაწყობა გამორიცხულია და რაც მთავარია, არ მინდა. ობიექტურადაც რომ ვუფიქრდები, ეს თემატიკა, ეს მგრძნობელობა, ეს დარტყმული ქართული მენტალიტეტი, დიალოგები, სიყვარულები, და ეს რაღაც უცნაური მსოფლმხედველობა და ცხოვრების წესი, _ სადაც იმდენად არეულია სიცილი და ცრემლი, რომ თავს და ბოლოს ვერ გაუგებ, _ ჩემთვის იმდენად პოეტური და დრამატულია, რომ ჩემს ფილმებში ამის მცირე ნაწილის გადმოცემა მაინც თუ შევძელი, მეტი ნაღდად არაფერი მინდა.
ნენე: NYU-ს კონკურსში, რომელმაც სულ ახლახან გამოავლინა გამარჯვებულები, მეორე ადგილი აიღე ფილმისთვის ვალი~. რა კომენტარები გაკეთდა და რას უნდა ველოდეთ ამ უმნიშვნელოვანესი წარმატებისგან? ლეკა: უნდა ველოდო 7 000 $, რომელსაც სულ მალე მომცემენ. ასევე, 24 მაისს ჩვენება ლოს ანჯელესში, ამერიკის რეჟისორთა გილდიაში გვექნება. ეს ყველაფერი, პროდიუსერთა მხრიდან, გარკვეულ ინტერესს იწვევს. ისინი ახალ სახეებს ეძებენ, ანუ რაღაც ნიადაგი მზადდება. მთავარია, ახლა ძლიერი სცენარი, რომ ამ ყველაფერმა კონკრეტული შედეგი გამოიღოს. ნენე: ყველაზე მეტად რა აკლია ქალაქს, რომელშიც ამჯერად ცხოვრობ? არის თუ არა გამაოგნებლად სწრაფი ნიუ იორკი შენი განწყობის ადექვატური? ლეკა: ნიუ იორკს მეტი ხეები და ბუნება, მეტი ადამიანური სითბო სჭირდება, და ნაკლები ფიქრი _ ფულზე, საკუთარ წარმატებასა და კარიერაზე. ნიუ იორკი ცალკე სკოლაა. რთულია, აქ არ დაიკარგო, შენი შინაგანი სამყარო არ გაფლანგო. თუ ამას მოახერხებ, მაშინ ამ ქალაქში ბევრ რამეს ისწავლი. ტემპი კი ყველგან შენი უნდა იპოვო და გარემოებებს არ უნდა აჰყვე. ნენე: უცხოეთთან მჭიდრო კავშირის შესაძლებლობასმივლინებად~ აღიქვამ. `ტურისტად~ რჩები, თუ ეს სათქმელის რეალიზების შანსია?
ლეკა: ყველაფერი ერთად: ვარ მივლინებაში, ვარ ტურისტი და თან ცოტა აქაურიც. სათქმელის რეალიზების შანსი კი, ნამდვილად მაქვს. ალბათ არცერთ ქალაქში არ მიმუშავია ისე პროდუქტიულად, როგორც აქ.


ნენე: Your best day…?
ლეკა: საუკეთესო დღე იყო, როცა მივხვდი, რომ ყველა დღე კარგი შეიძლება იყოს. ყველაფერი ჩვენზეა დამოკიდებული.
ერთ-ერთი დიდი სიბრძნე, რაც წამიკითხავს და გამიგია, არის ის, რომ ყოველი დღე ადამიანმა ისე უნდა იცხოვროს, თითქოს უკანასკნელი დღეა და მაშინ ნაკლებ შეცდომას დაუშვებს და ნაკლებს იზარმაცებსო.
ამ ცხოვრებაში ყველაფერი კარგია და ღმერთმა ჩვენს სასარგებლოდ შექმნა. მთავარია, დავინახოთ და დავაფასოთ. მაშინ ნელ-ნელა და ნაბიჯ-ნაბიჯ, ტკივილიც კი სიხარულად იქცევა, ყველაზე ცუდი დღე კი _ საუკეთესოდ.
ნენე: რას დაემთხვევა შენი სამშობლოში დაბრუნება?
ლეკა: ზაფხულს.
ნენე: და ბოლოს, შენი სუბჯეცტ-ი, ანუ _ ერთი სიტყვით…
ლეკა: ჩვენ ყველაფრისგან გამორჩეული, დიდებული
ქართული კინო დაგვიტოვეს. ვისაც ახლა ასაკით ამ სფეროში მუშაობა გვეკუთვნის, უფლება არ გვაქვს, რომ საკუთარი თავი დავზოგოთ და ამ ფენომენის აღორძინება არ ვცადოთ.

#6(ივნისი) 2005 წელი

კომენტარის დატოვება

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  შეცვლა )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  შეცვლა )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  შეცვლა )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  შეცვლა )

Connecting to %s